JAK ILUSTROWAĆ?

 

Planowanie strategiczne to ciągły dialog między interesariuszami i uzgadnianie wspólnych stanowisk. Wykorzystanie zapisu graficznego powinno służyć temu dialogowi jako wspólna platforma tego dialogu. Wizualna prezentacja danych w odbiorze powinna być intuicyjna dla wzroku i przejrzysta dla zmysłów tak, aby wystarczył jeden rzut oka dla zrozumienia kierunku i celu zabiegów kompozycyjnych w zaobserwowanej konfiguracji form(Pulak i Wieczorek-Tomaszewska 2011).

Praktyka przekazu graficznego zarówno na poziomie strategii rozwoju, lokalnych planów rozwoju, jak i studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w Polsce jest bardzo niespójna. Często gminy decydują się na przejęcie języka z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w warstwie tekstowej i graficznej dla potrzeb tych dokumentów, jak w przypadkach Częstochowy (Zał. do Uchwały nr 825/LI/2005 RM Częstochowy) czy Łomży (Zał. 1, 4 do Uchwały Nr 141/XXIV/07 RM Łomży ). Jest to mylące pod względem prawnym - zastosowanie języka prawniczego do dokumentów niebędących prawem lokalnym przede wszystkim utrudnia komunikację między interesariuszami.

Analizy dokumentów z zakresu planowania rozwoju wykazały pewne prawidłowości w przygotowywaniu przekazu graficznego informacji. Zidentyfikowano trzy sposoby przekazu informacji:

  1. Opisowy, nakierowany na statyczny zapis stanu: istniejącego, prognozowanego, planowanego.
  2. Parametryczny, obrazujący rozwój przez zmieniające się cechy operacyjne zagospodarowania i działania w przestrzeni.
  3. Strukturalny, skoncentrowany na określaniu relacji i hierarchii w strukturach przestrzennych.

Sposoby te opisano i usystematyzowano poniżej. Zaproponowane metody przekazu informacji mają zastosowanie do wszelkich pozaustawowych opracowań z zakresu planowania rozwoju oraz opracowań studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zostały one opisane na podstawie badań dokumentacji planistycznych wykonanych zarówno w Polsce, jak i Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech i Holandii. Podstawowym celem ich wypracowania jest dostarczenie instrumentarium przekazu graficznego samorządom i konsultantom, które mogłoby być powszechnie stosowane w praktyce planowania rozwoju w Polsce. Przekaz graficzny byłby stosowany przede wszystkim po to, aby zintegrować planowanie społeczne, ekonomiczne i przestrzenne oraz, aby uczytelnić komunikację między uczestnikami procesu planowania rozwoju.

struktura przedstawienia każdej z metod zapisu graficznego

Przygotowanie elementów graficznych przebiega etapowo (Buczek, Marmol 2009; Medyńska-Gulij 2011, s. 150-157):

  • Koncepcja: sprecyzowanie celu przygotowania ilustracji i jego odbiorcy, dobór treści, wybór metody zapisu i narzędzi graficznych, określenie źródeł informacji, określenie sposobu użytkowania (publikacji).
  • Przygotowanie materiałów: pozyskanie danych źródłowych, dobór skali (w przypadku map), opracowanie wzoru szaty graficznej, przygotowanie pliku wzorca.
  • Wykonanie ilustracji.
  • Wygenerowanie pliku przeznaczonego do publikacji: uniwersalny format, wysoka jakość , zabezpieczenia.

Wybór metody i narzędzia graficznego następuje na etapie koncepcyjnym przygotowania ilustracji i zależy od celu. Należą do nich:

  1. metoda opisowa - jest najodpowiedniejsza dla wskazania lokalizacji elementów planu rozwoju oraz koordynacji przestrzennej założeń i działań strategicznych;
  2. metoda parametryczna - pozwala na weryfikację i planowanie realizacji zadań własnych, zgodnych z przyjętymi standardami oraz wskazanie lokalizacji celów i interwencji strategicznych;
  3. metoda strukturalna - w najbardziej przejrzysty sposób pozwala zobrazować ogólną koncepcję rozwoju oraz wspomaga organizować rozwój w układach policentrycznych.

Każda z metod została opisana przez następujące parametry:

  • Opis zawiera podstawowe informacje na temat danej metody przekazu graficznego, takie jak: streszczenie głównych zasad i celów zastosowania oraz konwencji języka graficznego.
  • Rodzaje stosowanych ilustracji: opis instrumentarium przekazu graficznego informacji z krótkim opisem sytuacji, w których są zalecane;
  • Walory strategiczne danej metody przekazu graficznego informacji;
    • korzyści z zastosowania danej metody przekazu informacji;
    • główne obszary ryzyka i sposoby jego ograniczania.
  • Cechy zapisu graficznego z podziałem na: 
    • złożoność i grupowanie informacji, określające zakres i formy organizacji tematycznej informacji przekazywanych za pomocą komunikatu wizualnego;
    • poziom szczegółowości i dosłowności przekazu, odnoszące się do kwestii skali, dokładności geograficznej rozstrzygnięć przestrzennych (zastosowanie rozmytych granic - patrz Tabela 2.1), zakresu interpretacji;
    • podstawowe elementy graficzne map; ze względu na szerokie zastosowanie map przedstawiono przykłady i elementy składowe budowania map w każdej z metod.

Poniższe metody mają zastosowanie w planowaniu strategicznym rozwoju na każdym poziomie samorządu terytorialnego i są możliwe do przygotowania w ramach zespołu ds. przygotowania strategii, z zastosowaniem powszechnie dostępnych narządzi graficznych i zasobów mapowych.

Porównanie metod zapisu graficznego w planowaniu rozwoju.


 

statyczny

parametryczny

strukturalny

Elementy strategii – rola przekazu graficznego

Opis stanu istniejącego  

Przedstawienie parametrów przestrzennych

Opis procesów

Opis hierarchii

Identyfikacja problemów i opcji  

Umiejscowienie

Porównanie

Kategoryzacja

Cele strategiczne  

Opis stanu docelowego

Określenie koniecznych interwencji 

Opis relacji przestrzennych i funkcjonalnych

Wskaźniki  

Opis stanu docelowego

wartości docelowe procesów

Parametry przestrzenne

Kierunki interwencji  

Opis stanu docelowego

Lokalizacja i opis planowanych interwencji

Hierarchia i priorytety dla planowanych interwencji 

Systemy realizacji, programowanie  

Komunikacja założeń

lokalizacja interwencji danego typu

Relacje przestrzenne i funkcjonalne

Struktura graficzna – formy przekazu graficznego

Rodzaje  stosowanych ilustracji  

Fotografia, rysunek, mapa, diagram mapowy, wykres

Diagram mapowy

Diagram mapowy

Poziom abstrakcyjności  

Szczegółowa lokalizacja 

Uproszczenia

diagram

Złożoność  

kategorie

procesy i interwencje

elementy 

Konwencja grafiki  

Opisowa

Ekspresyjna

Symboliczna

Każda z przedstawionych technik zapisu graficznego wspomaga procesy decyzyjne w planowaniu rozwoju. Poprzez umiejscowienie w przestrzeni nie tylko elementów zagospodarowania ale i zjawisk społeczno-ekonomicznych łatwiej jest holistycznie diagnozować, obierać priorytety, przedstawiać kierunki rozwoju, koncentrować i koordynować działania inwestycyjne.

 

MEDYŃSKA-GULIJ B. 2011. Kartografia i geowizualizacja, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 978-83-01-16716-5

BUCZEK A., MARMOL M. 2007. Spór o kartografie – blaski i cienie geoinformacji / Debate on cartography – lights and shadows of geo-information; Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. 17a, 105-114


copyright (c) 2010 Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

engine by MOAI